"Bir Delinin Hatıra Defteri", sıradan bir devlet memuru olan Popriçin’in iç dünyasını ve akıl sağlığındaki çöküşü anlatır. Kendi halindeki bu memur, çevresi tarafından küçümsenmiş, değersizleştirilmiş biridir. Günlük tutmaya başlar ve bu sayede onun düşüncelerine doğrudan tanık oluruz.

Zamanla gerçeklik algısını yitirir; üst sınıfa ait olduğunu hayal eder, âşık olduğu müdürünün kızıyla evleneceğini düşünür, hatta sonunda kendisinin İspanya Kralı olduğunu iddia etmeye başlar. Akıl hastalığı giderek artar ve en sonunda akıl hastanesine kapatılır.